Business Model Generation
Het feestweekend mag dan weer voorbij zijn en de nepbaard ligt weliswaar weer een jaar in de kast, boven de kranten pakken zich nog steeds hardnekkige wolken samen. Uit de berichtgeving in de gratis ochtendkrant blijkt dat er uit sommige waardeketens in krantenland wederom een aantal redactieleden wegge-leand worden. Vandaar dat er ook vanochtend weer een drom slaperige studenten de jacht opende op innovatie – en koffie. Nieuw gezicht in het met post-its behangen lokaal was Patrick van der Pijl, oprichter van Business Models Inc. en producer van het geniale boek Business Model Generation. Ook Jille Sol van Business Models Inc. leverde raad en assistentie tijdens het verloop van de workshop.
Met zo’n lead-in is het niet verwonderlijk dat wij vandaag inderdaad aan de slag gingen met businessmodellen. Het was – zoals verwacht – the whole package. Voorgeschiedenis en speelveld werden met verve uit de doeken gedaan en toen was het tijd om zelf in actie te komen. Terwijl onder de studenten een enthousiaste discussie werd aangezwengeld over de omgeving van en trends voor de krant, werden de bevindingen door Patrick zelf meteen weergegeven in een sprekend model. Een veelheid aan kleur en vorm werd hierbij schijnbaar zonder enig probleem tevoorschijn getoverd en zorgde voor duidelijkheid en richting.
De impact van deze visueel gerichte aanpak is gevoelsmatig zeer groot en sluit goed aan bij de creatieve oefeningen van de afgelopen week. Patrick van der Pijl gaf aan dat hierin een voordeel ten opzichte van traditionele werkmethoden ligt. En inderdaad, welke organisatie wil zich in tijden van acute pijn de moeite troosten een onderzoeksbureau te selecteren om vervolgens een gortdroog onderzoeksrapport op tafel te krijgen? Meestal scant men in dergelijke gevallen snel de managementsamenvatting en wordt de rest aan de huisstofmijt overgelaten. Een visueel vormgegeven idee van een product, dienst of businessmodel daarentegen maakt bij een probleemhebber een levende indruk; het geeft vlot een indruk van de hele situatie en heeft ontegenzeggelijk een sterke “wow-factor”.
Na de omgevingsanalyse kreeg iedere groep de beschikking over een business model canvas waar wij vervolgens het businessmodel van het Parool op mochten uitdelen. Het bleek een flinke kluif, aangezien weinigen van ons deze krant ooit in hun handen hadden gehad. Toch gingen wij wel degelijk goed bewapend van start; de resultaten van de voorgaande weken boden een goede basis om op te bouwen.
Deze actieve sessie leidde uiteindelijk tot de realisatie dat het Parool (en daarmee wellicht de krantenwereld in het algemeen) in feite een multi sided platform heeft – meerdere verschillende klantengroepen zoals adverteerders en lezers moeten door de organisatie bediend en benut worden.
Hoewel er eerst nog een aantal andere zaken in de workshop aan bod mogen komen eer het opstellen van concrete businessmodellen plaats kan vinden was het zeer waardevol om alvast op een dergelijk stimulerende manier aan de slag te gaan. De turbulentie van de huidige zakelijke wereld biedt een groot aantal variabelen waarmee wij als ontwerpers rekening zullen moeten houden – de boodschap van Patrick in deze was om ons daarom niet te beperken tot één model. Nee, beter is het om meerdere modellen op de wereld te zetten; hierdoor ontstaat een getrouwer beeld van de mogelijkheden en worden eventuele parels niet voortijdig afgestoten.
Morgen wordt de draad van analyseren, onderbouwen en uitwerken overigens weer stevig opgepakt – die parels waar ik zojuist over schreef moeten wij natuurlijk wèl opduiken.
Koen van den Berg
Zonder bizarre ideeën geen innovaties..
Nadat we gister van een welverdiende ‘rustdag’ mochten genieten, gingen we vanochtend samen met Eefje Ernst fris van start. Meteen viel ze met de deur in huis: de huiswerk opdracht!
Een paar dagen terug hebben wij de opdracht gekregen om mensen te interviewen met de vraag via welk medium zij het nieuws vergaren en met welke reden zij dat via dat medium doen. Aan de hand van deze interviews werden 4 type lezers uitgekozen. Er volgde 4 verschillende afbeeldingen, een zo geheten 'Empathy Map' met daarin plaatjes die de persoon moest karakteriseren op 4 gebieden:
- think & feel
- see
- say & do
- hear
In groepen van 4 zijn we de 'creatieve vrijdagmiddag' begonnen. Zoeken, knippen en plakken. Dit was de manier om onze creatieve geest wat op te warmen en zo een beter inzicht te kunnen krijgen in de type lezers.

Een van de 4 type lezers die wij behandeld hebben: Marc 56 jaar. Leest het FD, zakenman, houdt van spelletjes en is Family Guy... ziet u het ook?
Onze creatieve geest was inmiddels goed opgewarmd en we konden doorgaan met de Brain Drawing. Verdeeld in groepen gingen we door en kregen we onderstaand voor ons neus:
Met een van de 4 type lezers in je achterhoofd moesten we gaan bedenken hoe hij of zij in 2010, 2015 en 2020 het nieuws zou ervaren en met welke verschillende mediums en technieken dit zou gebeuren. Dit alles weergegeven met tekeningen. Na ruim een uur te hebben getekend en per persoon zo een 36 tekening verder ontstonden er langzamerhand de meest briljante maar ook bizarre ideeën. Maar zoals Eefje in het begin van de workshop had gezegd: ‘zonder bizarre ideeën geen innovaties’. Dus we waren goed op weg. De ontstane creativiteit uitte zich in gelach maar ook in discussies binnen de groepen.
Alle ideeën werden per groep gecategoriseerd en daaruit moesten per groep twee uitgewerkte ideeën komen. Het was leuk om te ervaren dat het samenvoegen van in het eerste opzicht twee bizarre ideeën toch kunnen leiden tot een ‘product van de toekomst’.
Hieronder een aantal van de uitgewerkte ideeën:
Vandaag was weer een heel gave ervaring om zonder concreet op te leveren product zo je creatieve geest te laten werken en vooral te laten gaan.
Tom de Beer
Discussie in de Rode Hoed m.m.v. Ronald Plasterk
Aanstaande maandag is er een debat waaraan een aantal prominente vertegenwoordigers uit Nederlands medialandschap deelnemen. Ronald Plasterk (Minister, Media) treedt in debat met Henk Hagoort (Publieke Omroep), Birgit Donker (NRC Handelsblad) en Arendo Joustra (Elsevier). Het geheel staat onder leiding van Joost Oranje (chef NRC Handelsblad). In het debat zullen een aantal thema's aan de orde komen die in het brandpunt staan van de problematiek zoals bij de Hogeschool van Amsterdam, Uitstroomprofiel Innovatiemanagement van de afdeling Technische Bedrijfskunde aan de orde zijn. Bovenstaand artikel is voorafgaand aan dit debat geschreven door Harm Taselaar van de RTL Nieuwsorganisatie.
Ed Schrikkema
SNEAK PREVIEW: Waardesysteem
Naast de probleemanalyse is het ook van belang om goed te kijken naar het waardesysteem in de krantenwereld. Enerzijds biedt het waardesysteem ons belangrijke input voor het maken van de Technology Road Map. Dit doen we op twee manieren:
- Onderzoeken van de staat van de huidige technologieën binnen het waardesysteem middels een Technology Assessment. Hierbij zoeken we ook naar opkomende technologieën als opvolger van de bestaande technologieën.
- Voorspellen van opkomende technologieën die van invloed zijn op het waardesysteem aan de hand van trends in technologieën. Het waardesysteem geeft ons een filter om goed mee te zoeken. (De groene labels bovenaan in het figuur).
Anderzijds geeft het ons inzicht in de organisatie transitie die gemaakt moet worden bij het implementeren van de nieuwe Product Markt Combinaties (PMCs).
Zoals te zien is, zijn er verschillende kleuren gebruikt om weer te geven welke rollen er allemaal zijn in het systeem.
De ‘sleutelrol’ wordt momenteel gespeeld door de redactie. Dit is te zien doordat er allemaal pijlen van en naar de redactie toe lopen in het systeem. Ook is te zien, wie de macht over wie heeft en is het duidelijk waar de grootste kosten worden gemaakt.
Door deze weergave is er naar boven gekomen dat de krantenwereld mogelijk in de problemen is gekomen doordat de “lezer” voor de “redactie” is komen te staan in het waardesysteem. Vroeger lag de macht van het nieuws bij de redactie, journalist, radio of televisie . Dat is te herleiden aan vroeger. Mensen zaten toen nog gespannen voor de radio of televisie te wachten op het nieuws . Buiten deze twee kanalen werd het nieuws verspreid via de krant. Verder waren er geen grote communicatie kanalen aanwezig om aan nieuws te komen.
Tegenwoordig kan de lezer - op elke gewenst moment - het laatste nieuws binnen halen. Wat als gevolg heeft, dat de krant misschien wel overbodig is geworden. De laatste jaren is de oplage daling meer een trend dan een uitzondering.
De komende tijd zal misschien wel duidelijk worden welke kant de krantenwereld op zou kunnen gaan. Hou deze blog in de gaten, want binnenkort volgen er meer sneak previews.
Bas Merkies
SNEAK PREVIEW: Probleemanalyse
Het voortbestaan van de krant staat onder grote druk door de opkomst van nieuwe media, die actueler en sneller nieuws kunnen brengen. Veranderend consumentengedrag, waardoor de kwaliteit van de journalistiek in geding komt, geeft ook extra druk op het voortbestaan van de krant.
Doordat men op internet gratis en aan het meest recente nieuws kunnen komen, is de rol van de krant als nieuws verspreider veel kleiner geworden. Mede door het gratis en actuele nieuws dat wordt aangeboden, neemt de lezer snel genoegen met kort en bondig nieuws van het internet of andere (nieuwe) media. De papieren krant levert hierdoor met name de diepgang op het snelle en bondige nieuws. Het nieuws is namelijk al bekend gemaakt door de snelle nieuws verspreiders. De meerwaarde van de krant neemt dus langzaam aan af.
Door de afnemende meerwaarde nemen steeds minder mensen een abonnement op de krant, met als gevolg dat de oplage daalt. Want men neigt al gauw te denken, waarom betalen voor iets, wat ook gratis is te verkrijgen? Door dit denk gedrag is het begin ingezet van een neergaande vicieuze cirkel waar krantenland momenteel mee kampt…
Een dalende oplage heeft als gevolg, dat het voor adverteerders minder interessant wordt om hun advertentiegelden te besteden aan een steeds kleiner wordende doelgroep. Zowel de dalende oplage -alsmede de dalende advertentie inkomsten - zorgen voor minder cash flow bij de krant. Het gevolg hiervan is dat er minder financiële middelen beschikbaar zijn om uit vicieuze cirkel te stappen. Door de dalende operationele kasstromen (cash flows) worden grote investeringen uitgesteld. Nu er nog een grote onzekerheid heerst betreffende een mogelijke “oplossing”, wordt de stap niet gezet om een dure investering te doen. Een dure investering wordt alleen gedaan, wanneer de verwachte winst gerelateerd is aan het verwachte risico. Tussen de verwachte winst en verwachte risico dient een bepaald evenwicht te zijn, welke bepaald of een daadwerkelijke investering aantrekkelijk genoeg is om te doen.
Doordat er minder inkomsten zijn, is er een kleiner budget beschikbaar voor de journalistiek. De kwaliteit van de geschreven stukken (opinies, nieuws verslaglegging, et cetera) neemt af. Hierdoor kom je weer uit bij het begin van de vicieuze cirkel, namelijk dat de krant minder meerwaarde biedt ten opzichte van de snelle nieuws verspreiders.
De krant is in een neergaand spiraal beland. Dit spiraal versterkt zichzelf alleen maar, doordat de cirkel steeds weer opnieuw rond zal gaan. Zonder (ingrijpende) veranderingen, kan dit de doodslag worden voor de krant…
Om een doodslag te voorkomen, is er hulp van investeerders nodig. Zonder hulp van grote investeerders, lijkt er geen zicht op ingrijpende veranderingen binnen krantenland. Vanuit de subsidie hoek moet er niet op teveel hulp worden gerekend. Subsidies hebben namelijk een invloed op de operationele cash flow en veel minder op de investering cash flow. En juist dit laatste is belangrijk. De vraag is nu welke Product-Markt-Combinatie, in combinatie met een nieuw Business Model grote investeerders over de streep kunnen trekken om te gaan investeren.
Wij hopen het antwoord spoedig te kunnen geven.
Sebastiaan Sanders










